» » » Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы не білуіңіз керек ?

Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы не білуіңіз керек ?


   «Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы» Қазақстан Республикасының Заңы
елімізде адам өмірі мен денсаулығын, тұтынушылардың заңды мүдделерін қорғау және
Қазақстан Республикасының аумағында қоршаған ортаны қорғау үшін қажетті тамақ
өнімдерінің қауіпсіздігінің құқықтық негіздерін қамтамасыз ету үшін қабылданды.
   Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі ұғымы нені қамтиды? Бұл қауіпті факторды іске
асыру ықтималдығы мен оның зардаптарының ауырлық дәрежесінің үйлесімін ескере
отырып, адам өмірі мен денсаулығына зиян келтіруге және тұтынушылардың заңды
мүдделерін бұзуға байланысты тамақ өнімдерін әзірлеу (жасау), өндіру (дайындау),
айналымы, кәдеге жарату және жоюдың барлық процестерінде (сатыларында) жол
берілмейтін тәуекелдің болмауы;
   Қауіпті тамақ өнімдері Денсаулық сақтау саласында жаһандық қауіп төндіреді
және әр адамның денсаулығына қауіп төндіреді және аурулар мен дұрыс
тамақтанбаудың қатал циклін тудырады. Бұл бактериялар, вирустар немесе ластанған су
немесе тамақ арқылы ағзаға енетін химиялық заттар тудыратын жұқпалы аурулар немесе
интоксикация.
   Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі, тамақтану және азық-түлік қауіпсіздігі мәселелері
бір-бірімен тығыз байланысты. Азық-түлік қоздырғыштары ауыр диарея немесе
мүгедектікке әкелетін жұқпалы ауруларды, соның ішінде менингитті тудыруы мүмкін.
Тағамның химиялық заттармен ластануы жедел улануға немесе қатерлі ісік сияқты
созылмалы аурулардың дамуына әкелуі мүмкін. Тамақ өнімдерінің аурулары ұзақ
мерзімді мүгедектік пен өлімге әкелуі мүмкін. Қауіпті тағам түрлеріне жануарлардан
алынатын шикі тағамдар, нәжіспен ластанған жемістер мен көкөністер, сондай-ақ теңіз
биотоксиндері бар шикі ұлулар жатады.
   Қауіпсіз азық-түліктің болуы ұлттық экономиканың, сауданың және туризмнің
дамуына ықпал етеді, азық-түлік қауіпсіздігі мен азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз
етуге ықпал етеді және тұрақты даму факторларының бірі болып табылады. Урбанизация
және тұтынушылардың мінез-құлқының өзгеруі, соның ішінде туризмнің таралуы,
қоғамдық орындарда дайындалған тағамдарды сатып алатын және тұтынатын
адамдардың көбеюіне әкеледі. Жаһандану жағдайында азық-түліктің кең ауқымына
сұраныс артып келеді, бұл жаһандық азық-түлік тізбегінің күрделенуіне және ұзаруына
әкеледі.
   Әлемде халық санының өсуі және тамақ өнімдеріне деген сұраныс жағдайында
өсімдік және мал шаруашылығы секторларының қарқындылығы мен индустриялануы
артып келеді, бұл тамақ өнімінің қауіпсіздігіне жаңа мүмкіндіктер мен жаңа қатерлер
туғызады. Климаттың өзгеруі тамақ өнімінің қауіпсіздігіне теріс әсер етеді деп
болжануда.

   Осы мәселелердің барлығы тамақ өнімін өндірушілері мен тамақ өнеркәсібі
қызметкерлеріне азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін қосымша жауапкершілік
жүктейді. Азық-түлік тауарларының жоғары жылдамдықпен және алыс қашықтыққа
қозғалысы жағдайында жергілікті оқиғалар халықаралық төтенше жағдайлардың
ауқымына дейін тез таралуы мүмкін. Соңғы онжылдықта әр континентте тамақ өнімі
ауруларының ауыр өршуі байқалды, олардың ауқымы әлемдік сауданың жаһандану
салдарымен жиі шиеленісе түсті
   Тамақ өнімінің қауіпсіздігі мәселелері көп қырлы. Бұл мақалада халық арасында
танымал биологиялық белсенді қоспалар (ББҚ) айналымының қауіпсіздігіне тоқталайық.
Биологиялық белсенді қоспалардың айналым шарттарын білу кәсіпкерлер үшін де,
тұтынушылар үшін де маңызды болып табыады.
Тағамға арналған биологиялық белсенді қоспалардың қауіпсіздігі мен тағамдық
құндылығын қамтамасыз ету, олардың айналымы тәртібін белгілеу үшін Қазақстан
Республикасының аумағында Кеден одағының арнайы ережелері мен техникалық
регламенттері әзірленді. Бұл ережелер қызметі Қазақстан Республикасының аумағындағы
ББҚ айналымына байланысты заңды және жеке тұлғалардың, жеке кәсіпкерлердің
орындауы үшін көзделген.
   Биологиялық белсенді қоспалар дегеніміз не? Бұл парафармацевтиктерді
қоспағанда, оларды байыту мақсатында немесе аурулардың алдын алу үшін тамақ
өнімдерін жеке тұтынуға немесе олардың құрамына енгізуге арналған табиғи немесе
бірдей табиғи заттардың компоненттері.
   ББҚ айналымына Кеден одағы техникалық регламенттерінің талаптарына
сәйкестігі мемлекеттік тіркелгеннен кейін, тамақ өнімдерін өндіру объектісінің есептік
нөмірлерінің тізіліміне енгізілген ББҚ өндіру объектісіне есептік нөмір беру туралы
растау және олардың жарамдылық мерзімдері мен сақтау шарттарын келіскеннен кейін
ғана жол беріледі. Жоғарыда аталған талаптарға, Кеден одағының техникалық
регламенттеріне сәйкес келмейтін ББҚ айналымына жол берілмейді.
Заңды және жеке тұлғалар тұтынушылардың және уәкілетті органдардың талап
етуі бойынша «Тұтынушылардың құқықтарын қорғау туралы» Қазақстан Республикасы
Заңының 10, 25-баптарына сәйкес ББҚ қауіпсіздігін куәландыратын құжаттарды ұсынуға
міндетті.
   ББҚ-ны бөлшек саудада өткізу «Дәрілік заттар мен медициналық бұйымдардың
айналымы саласындағы объектілерге қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық
талаптар» санитариялық қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Денсаулық
сақтау министрінің 2021 жылғы 7 шілдедегі № ҚР ДСМ-58 бұйрығының талаптарына
сәйкес келетін дәріханалар, дәріхана пункттері, мамандандырылған дүкендер және
сауда желісі арқылы жүзеге асырылады.
   Мемлекеттік тіркеуден өтпеген ББҚ-ны; жарамдылық мерзімі өткен; өткізудің
тиісті шарттары болмаған кезде; затбелгісіз, сондай-ақ затбелгідегі ақпарат мемлекеттік
тіркеу кезінде көрсетілген ақпаратқа сәйкес келмеген жағдайда; затбелгіде Қағидалардың
талаптарына сәйкес жазылатын ақпарат болмаған кезде өткізуге жол берілмейді.
ББҚ сатылатын жерлерде көрнекті жерде мынадай мазмұндағы жазу белгіленуі
тиіс: «Тамаққа биологиялық белсенді қоспалар», сондай-ақ «Дәрі болып табылмайды»
деген ескерту.
   Егер ББҚ-ны сату кезінде оның қауіпті қасиеттерді иеленуіне әкеп соққан
бұзушылыққа жол берілсе, ББҚ сатылмауы тиіс және нәтижелері бойынша ББҚ кәдеге
жаратылатын немесе жойылатын "Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі
туралы" Қазақстан Республикасы Кодексінің 46-бабына сәйкес тиісті сараптамаға
жіберіледі..
   Егер Кеден одағының техникалық регламенттерінде өзгеше белгіленбесе,
сәйкестікті бағалаудан (растаудан) өткен ББҚ Еуразиялық экономикалық одаққа мүше
мемлекеттердің нарығында өнім айналысының бірыңғай белгісімен таңбаланады.
Айналыстағы ББҚ олардың қадағалануын қамтамасыз ететін тауарға ілеспе
құжаттамамен сүйемелденеді.
   ББҚ таңбалау «Қазақстан Республикасындағы тілдер туралы»" Қазақстан
Республикасы Заңының және Кеден одағы Комиссиясының 2011 жылғы 9 желтоқсандағы
№ 881 шешімімен бекітілген «Таңбалау бөлігіндегі тамақ өнімдері» Кеден одағының
техникалық регламентінің (ТР ТС022/2011) талаптарына сәйкес мемлекеттік және орыс
тілдерінде жазылады.
   ББҚ жарамдылық мерзімі мынадай түрде көрсетіледі:
1) «бұрын тұтыну»;
2) «дейін жарамды»
ББҚ сақтау және тасымалдау Қазақстан Республикасының тамақ өнімдерінің
қауіпсіздігі саласындағы заңнамасында белгіленген талаптарға сәйкес олардың
қауіпсіздігін қамтамасыз ететін жағдайларда жүзеге асырылады.
ББҚ сақтау Қазақстан Республикасының тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы
заңнамасында белгіленген талаптарға сәйкес келетін арнайы жабдықталған үй-жайларда,
ғимараттарда жүзеге асырылады.
   ББҚ тасымалдау үшін Кеден одағы Комиссиясының 2011 жылғы 9 желтоқсандағы
№ 880 шешімімен бекітілген «Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы» Кеден одағының
(КО ТР 021/2011) санитариялық қағидалары мен техникалық регламентіне сәйкес келетін
осындай мақсаттар үшін арнайы арналған және (немесе) жабдықталған көлік құралдары
пайдаланылады.
   Техникалық регламенттер мен нормалау құжаттарының талаптарына сәйкес
келмейтін, оның ішінде жарамдылық мерзімі өткен ББҚ-ны кәдеге жарату және (немесе)
жою мүмкіндігі туралы шешім қабылдау Кеден одағы Комиссиясының 2011 жылғы 9
желтоқсандағы № 880 шешімімен бекітілген «Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы»
Кеден одағының техникалық регламентінің (КО ТР 021/2011) және Қазақстан
Республикасы Үкіметінің 2008 жылғы 15 ақпандағы № 140 қаулысымен бекітілген адам
мен жануарлардың өмірі мен денсаулығына, қоршаған ортаға қауіп төндіретін тамақ
өнімдерін кәдеге жарату және жою қағидалары талаптарына сәйкес жүзеге асырылады.
   Бұл ақпарат «Маңғыстау облысының сауда және кәсіпкерлік басқармасы» ММ
тапсырысы бойынша «Маңғыстау облыстық тұтынушылардың құқығын қорғау қоғамы»
қоғамдық бірлестігімен «АБҚО» КЕАҚ грант берушісінің «Тұтынушылардың құқықтары
мен заңды мүдделерін бұзудың алдын алу» тақырыбы бойынша жобасын іске асыру
шеңберінде дайындалды.

 
«    Ноябрь 2026    »
ПнВтСрЧтПтСбВс
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
30